🎯นักกายภาพบำบัดมีบทบาทสำคัญตั้งแต่ ระยะเริ่มต้นหลังผ่าตัด ไปจนถึง ฟื้นตัวเต็มรูปแบบ ด้วยเป้าหมายสำคัญ 3 ด้าน:
✅1.ลดปวด ลดบวม
หลังผ่าตัดจะมีการบวม หรือปวดจากการอักเสบตามธรรมชาติ กายภาพบำบัดจะใช้เทคนิคเฉพาะ เช่น
- การประคบเย็น, เลเซอร์, เครื่องอัลตราซาวด์
- การระบายของเหลว ด้วยท่าทางเฉพาะ หรือการเคลื่อนไหวแบบเบา
เพื่อลดอาการบวมให้ร่างกายฟื้นตัวเร็วขึ้น
✅2.ป้องกันข้อยึด กล้ามเนื้อลีบ
การไม่ขยับบริเวณที่ผ่าตัดเป็นเวลานานอาจทำให้ข้อติด และกล้ามเนื้อฝ่อลีบ กายภาพบำบัดจะช่วย:
- เริ่มขยับอย่างปลอดภัยตามช่วงการเคลื่อนไหวที่เหมาะสม
- กระตุ้นการทำงานของกล้ามเนื้อ เช่น การหดเกร็งกล้ามเนื้อเบา ๆ เพื่อให้กล้ามเนื้อกลับมาทำงานได้เร็ว
✅3.ฟื้นฟูการเคลื่อนไหวให้กลับมาใกล้เคียงเดิม
เมื่อเข้าสู่ระยะฟื้นฟู นักกายภาพบำบัดจะวางแผนการออกกำลังกายแบบเฉพาะบุคคล เช่น:
- ฝึก เดินให้ปกติ หลังผ่าตัดเข่าหรือสะโพก
- ฝึก เคลื่อนไหวแขน-ไหล่ หลังผ่าตัดกล้ามเนื้อหรือข้อ
- เพิ่มความแข็งแรง ความทนทาน ความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อ
⚠️ หากไม่ทำกายภาพบำบัดหลังผ่าตัด…อาจเกิดอะไรขึ้น?
- ฟื้นตัวช้า เคลื่อนไหวลำบาก
- เสี่ยง “ข้อยึด ข้อติด” ทำให้ขยับไม่ได้เหมือนเดิม
- กล้ามเนื้ออ่อนแรง เดินไม่มั่นคง
- มีอาการปวดเรื้อรัง เช่น ปวดหลัง ปวดไหล่
- กลับไปทำกิจวัตรหรือทำงานไม่ได้เท่าเดิม
🧩ตัวอย่างการฟื้นฟูที่พบบ่อย
- หลังผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม: ต้องฝึกเหยียดเข่า งอเข่าให้ได้องศาเป้าหมาย และฝึกเดิน
- หลังผ่าตัดหมอนรองกระดูกสันหลัง: ฝึกกล้ามเนื้อหลัง/แกนกลางให้มั่นคง ป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ
- หลังผ่าตัดไหล่: ฝึกการเคลื่อนไหวรอบข้อไหล่อย่างค่อยเป็นค่อยไป เพื่อไม่ให้ข้อยึด
