ไหล่ติด (Frozen Shoulder) อาการ 3 ระยะ ต้องรักษานานแค่ไหน และกายภาพบำบัดช่วยอย่างไร

ยกแขนหวีผมไม่ได้ เอื้อมไปติดตะขอเสื้อด้านหลังไม่ถึง หรือปวดไหล่จนตื่นกลางดึก ถ้าเป็นแบบนี้นานหลายสัปดาห์และขยับได้น้อยลงเรื่อยๆ อาจเป็น "ไหล่ติด" หรือ Adhesive Capsulitis

ไหล่ติดเกิดจากเยื่อหุ้มข้อไหล่อักเสบ หนาตัว และหดรั้ง พบบ่อยในช่วงอายุ 40–60 ปี ผู้หญิงพบมากกว่าผู้ชาย และพบมากขึ้นในผู้ที่เป็นเบาหวานหรือโรคไทรอยด์ บางคนเริ่มหลังบาดเจ็บหรือหลังใส่ที่คล้องแขนนาน [1]

• ระยะปวด (Freezing): ปวดมาก โดยเฉพาะกลางคืน และเริ่มขยับได้น้อยลง

• ระยะติด (Frozen): ปวดลดลง แต่ไหล่ติดชัดเจน ยกแขน กางแขน และหมุนแขนได้จำกัด

• ระยะคลาย (Thawing): ค่อยๆ กลับมาขยับได้มากขึ้น

ทั้งหมดอาจใช้เวลาหลายเดือนจนถึงมากกว่าหนึ่งปี และแต่ละคนไม่เท่ากัน

ไม่ใช่ทุกอาการปวดไหล่จะเป็นไหล่ติด เอ็นหมุนไหล่อักเสบหรือฉีกขาด และภาวะเอ็นไหล่ถูกเบียด ก็ทำให้ปวดไหล่ได้ จุดที่ช่วยแยกคือ ไหล่ติดมักขยับไม่ได้ทั้งตอนขยับเองและตอนให้คนอื่นช่วยขยับ โดยเฉพาะการหมุนแขนออกด้านนอก การตรวจประเมินจึงสำคัญ เพราะการรักษาแต่ละภาวะต่างกัน

แนวทางเวชปฏิบัติด้านกายภาพบำบัดสำหรับไหล่ติดแนะนำให้ปรับความหนักของการรักษาตามระดับการอักเสบของไหล่ ช่วงที่ปวดมาก เน้นลดปวดและขยับเบาๆ ในช่วงที่ไม่ปวดเกิน ส่วนช่วงที่ปวดน้อยลงแต่ยังติด จึงค่อยเพิ่มการยืดและการขยับข้อให้มากขึ้น [1]

• การขยับข้อต่อด้วยมือ (Joint mobilisation) เพื่อเพิ่มองศาการเคลื่อนไหว

• ท่ายืดและท่าออกกำลังกายที่ทำเองได้ทุกวัน

• เครื่องมือลดปวด เช่น อัลตราซาวด์หรือ TENS เพื่อให้ขยับได้ง่ายขึ้น

• ติดตามองศาการยกแขนเป็นระยะ เพื่อดูว่าดีขึ้นตามแผนหรือไม่

ในบางกรณี แพทย์อาจพิจารณาฉีดยาเข้าข้อร่วมด้วย ซึ่งใช้ร่วมกับกายภาพบำบัดได้

• ฝืนยืดแรงๆ จนปวดมากในช่วงที่ไหล่ยังอักเสบ อาจทำให้ปวดนานขึ้น

• หยุดใช้แขนข้างนั้นไปเลย เพราะจะยิ่งติดมากขึ้น

• รอให้หายเองโดยไม่ได้ตรวจ เพราะอาจไม่ใช่ไหล่ติดตั้งแต่แรก